Tam Sayılı Kesirler Nasıl Anlatılır?
İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, arkadaş ortamında sürekli espri yapan, ama bir yandan her şeyin anlamını derin derin düşünen bir gencim. Yani bazen komik, bazen felsefi, bazen de tamamen kaybolmuş bir şekilde yaşamı sorguluyorum. Bugün, matematiğin en basit ama bir o kadar da kafa karıştırıcı konularından biri olan tam sayılı kesirleri anlatmak istiyorum. Hadi gelin, hem komik hem de düşündürücü bir şekilde tam sayılı kesirler nasıl anlatılır, bakalım.
Tam Sayılı Kesirler: Ne Olduğunu Anladım Ama Hâlâ Düşünüyorum
Tam sayılı kesirler, aslında bildiğimiz kesirlerden bir adım daha büyük. Mesela, 3 tam 1/4, 5 tam 2/3 gibi bir şey. Bir tam sayısı ve bir kesir bir arada. Hani şu 1 tam 2/3’ü duyduğunuzda “Bu, tam sayıya kadar gitmiş, bir de yanına kesir eklemiş, acaba ne yapmaya çalışıyor?” diye düşündüğünüz anlar vardır ya… İşte tam sayılı kesirler o.
Mesela, arkadaşım Ahmet’le geçen gün çay içiyorduk. O sırada birden, “Tam sayılı kesirler ne ya?” dedi. Durup bir bakış attım, çünkü Ahmet aslında bayağı bir esprili adam. Ama bu soru bana düşündürmüştü. “Yani tam sayılı kesir mi?” diye düşündüm. Evet, tam sayılı kesir, 1’i çok sevip üzerine birazcık da bir şey eklemek gibi.
Ben de ona “Bak Ahmet, bir sayıyı kesirli düşünmekle, tam düşünmek arasında bir fark var. Yani 3 tam 1/4, üç tane tamamlanmış bir şey var, bir de sonradan eklenmiş 1/4 var.” dedim. Ahmet kafasını salladı, “Yani tam bir şey var, bir de ona eklenen yarım bir şey gibi mi?” dedi. Ben de “Evet, tam olarak öyle.” dedim. Ama sonra düşündüm, acaba Ahmet bunu gerçekten anladı mı? Ahmet derken… belki de ben tam olarak anlatamadım.
Tam Sayılı Kesirlerin Gündelik Hayattaki Yeri
Geldik, şu “tam sayılı kesirleri gündelik hayata nasıl uygularım?” sorusuna. Hani bazen bir arkadaşınıza bir şey anlatırsınız, o da “Evet, evet, anladım!” der ama aslında hiçbir şey anlamaz. Aynı durum tam sayılı kesirler için de geçerli. Ama işte şöyle anlatırsam belki daha net olur:
Düşün, bir pizzayı üç kişilik arkadaş grubuna böldünüz. Tamam, herkesin payı 1/3. Ama bir kişi “Ben iki dilim daha isterim.” diyor. Şimdi 1 tam 2/3 payı var o kişinin. İşte, 2/3’ü de o “benim payım” diyen kişi almış oluyor. Buradaki tam sayılı kesir de neymiş? Bu, matematiksel olarak her şeyi çözmekle kalmayıp, aynı zamanda yemek paylaşırken de kesinlikle işimize yarayacak bir bilgi.
“Ya ama 1 tam 2/3 nedir ki?” diyebilirsiniz. Bakın, burada işin komik kısmı şu: Matematiksel olarak bakınca, 1 tam 2/3’ü anlatırken aslında ne kadar dertli oluyorsak, bu noktada günlük hayatımızda aslında aynı şeyleri defalarca yapıyoruz. “Bir tatlı söyledik, ben bir tane daha alacağım!” meselesi işte tam sayılı kesirlerin sosyal hayat versiyonu.
Tam Sayılı Kesirler ve İçsel Duygularım
İçimdeki matematikçi diyor ki, “Bunu çok karmaşıklaştırıyorsun, biraz daha basitleştir, anlat.” Ama içimdeki insan tarafım da “Ya bir dur, insanlar da bizim gibi düşünmeyebilir” diyor. Hani tam sayılı kesirleri anlatmak bazen mantıklı olsa da, işin içine sosyal hayat girince daha başka şeyler hissediyorsunuz.
Mesela geçen gün sokakta yürürken, bir grup genç kız gördüm. Biri elinde dondurmasını yiyordu ve “Şunu şu kadar paylaşacağım, hatta bir tam 1/2 dondurma vereceğim sana.” dedi. İlk başta bunu çok komik buldum, çünkü dondurmanın ölçüsüyle kesirlerin birleşmesi tuhaf bir düşünceydi. Ama sonra fark ettim ki, aslında günlük dilde tam sayılı kesirleri hep kullanıyoruz, fark etmeden. Yani 1 tam 1/4 dondurma, aslında bir tür matematiksel çözümleme. Ama işin ilginç yanı, bunu resmi bir şekilde anlatmaya çalışınca, kendimi biraz da gereksiz bir şekilde kasmış gibi hissettim. “Arkadaşlar, dondurmanın paylaştırılması aslında bir tam sayılı kesir meselesi.” demek, bence biraz abartı olurdu.
Tam Sayılı Kesirlerle İlgili Komik Bir Öykü
Bir gün, tam sayılı kesirler üzerine şaka yaparak arkadaşımı güldürmeye çalıştım. “Düşünsene,” dedim, “Bir pizza, 2 tam 3/4 parça.” Şaka yapıyordum ama o kadar komik olmadı. Arkadaşım Yasin, “Abi, pizza tam olarak ne kadar var?” diye sordu. “İşte, tamamlanmış olan 2 parça ve 3/4’lük bir dilim,” dedim. Ama sonra fark ettim, pizza yediğimizin farkına varmadım. “Bir dakika, pizza hep aynı mı kaldı yoksa biz onu tam sayılı kesirle yediğimiz için bir şey değişti mi?” diye düşündüm. Şaka biraz karmaşıklaşınca, Yasin “Sen gerçekten fazla düşünüyorsun.” dedi. Ama bu, bazen gerçekten matematikle her şeyi fazla anlamlandırmaya çalıştığımı gösteriyor.
Sonuç: Tam Sayılı Kesirler Hakkında Son Düşünceler
Sonuçta, tam sayılı kesirler dediğimiz şey aslında hayatın tam göbeğinde var. Hani ne kadar basit görünseler de, günlük yaşantımızda farkında olmadan sıkça kullanıyoruz. Aslında 1 tam 2/3 pizza yediğinizde, matematiksel açıdan biraz daha düşünmek gerekebilir. Ama o kadar da derine inmeden, basitçe “Bu pay benim!” diyerek, tam sayılı kesirleri hayatımıza adapte edebiliriz.
Neyse, bir dahaki sefere pizza yerken daha dikkatli olacağım, belki de “Bu tam sayılı kesirlerin gözünden dünyayı görme” deneyimi ile paylaşırım!