Herkese merhaba! Bugün Beri olarak sizlere “Her milletin kültürü farklı mıdır” hakkında rehber niteliğinde bir yazı sunuyoruz.
Her Milletin Kültürü Farklı Mıdır? Bir Tabak Dolusu Gelenek, Bir Tutam Kahkaha
Her milletin kültürü farklı mıdır? Aslında cevap sandığımızdan daha eğlenceli
İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak şunu söyleyebilirim: İnsanların farklılıklarını anlamaya çalışmak bazen dünyanın en ciddi işi gibi görünürken, bazen de kahkaha atarak çözülebilecek bir mesele oluyor. Çünkü kültür dediğimiz şey sadece müzelerde duran eski eşyalar, geleneksel kıyafetler veya kitaplarda anlatılan uzun tarih hikâyeleri değil. Kültür; sabah kahvaltısında masaya ne koyduğumuzdan, misafir geldiğinde kaç çeşit yemek hazırladığımıza, telefonda konuşurken kaç dakika “Nasılsın?” dediğimize kadar hayatın her yerine sinmiş bir alışkanlıklar bütünü.
Peki, Her milletin kültürü farklı mıdır? Evet, büyük ölçüde farklıdır. Ama bu farklılıklar bazen öyle komik durumlara yol açar ki insan “Dünyanın en ciddi konusu bile bir şekilde kahkahaya bağlanabiliyor” diye düşünüyor.
Mesela bizim mahallede sabah kahvesine gelen bir misafir düşünün. Bizde klasik soru vardır:
“Bir şey yer misin?”
Misafir:
“Yok, teşekkür ederim.”
Biz:
“Olmaz, mutlaka bir şey ye.”
Misafir:
“Gerçekten istemiyorum.”
Biz:
“Tamam o zaman sadece bir tabak hazırlayayım.”
İşte bizim kültürümüzde “hayır” kelimesinin bazen aslında “biraz daha ısrar edersen kabul ederim” anlamına gelebildiği anlar vardır. Başka bir ülkeden gelen biri bu sahneyi izlese muhtemelen küçük çaplı bir kültür araştırması başlatır.
Kültür dediğimiz şey neden milletlere göre değişir?
Kültür, insanların yaşadığı coğrafyadan, tarihinden, inançlarından, ikliminden ve günlük yaşam şartlarından etkilenir. Bir yerde normal olan bir davranış, başka bir yerde oldukça şaşırtıcı olabilir.
Örneğin sıcak iklimlerde insanlar daha sosyal alanlarda vakit geçirmeye alışabilir. Sokakta uzun sohbetler, komşuluk ilişkileri ve kalabalık sofralar daha yaygın olabilir. Daha soğuk iklimlerde ise insanlar daha kişisel alanlarına önem verebilir.
Bu durum “Biri doğru, biri yanlış” anlamına gelmez. Sadece insanların dünyayı farklı pencerelerden görmesi anlamına gelir.
Bazen bunu kendi hayatımda da fark ediyorum. Arkadaşlarımla otururken herkes aynı ülkede doğmuş, aynı dili konuşmuş insanlar. Ama yine de ailelerden gelen alışkanlıklar o kadar farklı ki bazen sanki başka ülkelerden gelmişiz gibi oluyor.
Bir arkadaşım çay içerken bardağın yarısını bırakır.
Ben:
“Sen çayı neden yarım bıraktın?”
Arkadaşım:
“Doydum.”
Ben:
“Çaydan nasıl doyulur?”
İşte benim kültürel araştırmam o anda başlıyor. Birleşmiş Milletler toplantısı gibi ciddi değil belki ama çay konusunda oldukça hassas olduğum kesin.
Günlük hayatta kültür farklarının komik yüzü
Kahvaltı meselesi: Dünyanın en tatlı tartışması
Kahvaltı, kültür farklarını görmek için mükemmel bir örnek.
Bazı ülkelerde insanlar hızlıca bir kahve içip güne başlar. Bizde ise kahvaltı bazen küçük bir organizasyona dönüşebilir.
“Bugün sadece peynir, zeytin ve yumurta yapalım.”
Bu cümle genellikle gerçeği yansıtmaz.
Çünkü masaya bir bakarsınız peynir çeşitleri, reçeller, domates, salatalık, börek, sıcak ekmek, çaydanlık ve nereden geldiği belli olmayan ama mutlaka sofrada olması gereken bir tabak daha vardır.
Ben kendi evimde bazen kahvaltıya hazırlanırken kendimi restoran açmaya hazırlanıyor gibi hissediyorum.
İç sesim:
“Bugün sade yapacağım.”
Beş dakika sonra:
“Acaba patates kızartması da mı eklesek?”
On dakika sonra:
“Misafir gelirse mahcup oluruz.”
Sonuç:
Dört kişilik kahvaltı için hazırlanan sofra küçük bir düğün salonu kapasitesine ulaşır.
Başka bir kültürden biri bunu görünce şaşırabilir ama bizim için bu, sevgi göstermenin yollarından biridir.
Kültür farkları insanları ayırır mı, yoksa yakınlaştırır mı?
İlk bakışta farklı kültürler arasında büyük mesafeler varmış gibi görünebilir. Farklı diller, farklı yemekler, farklı gelenekler insanları uzaklaştırıyor gibi düşünülebilir.
Ama aslında çoğu zaman tam tersi olur.
Bir insanın farklılığını öğrendiğimizde merakımız artar. “Neden böyle yapıyor?” sorusu bazen “Ne kadar ilginçmiş” düşüncesine dönüşür.
Geçenlerde yabancı bir arkadaşla sohbet ederken yemek alışkanlıklarından konu açıldı. Bana kendi ülkesindeki bazı gelenekleri anlattı. Ben de bizim misafirlik kültüründen bahsettim.
Anlattığım şeylerden biri şuydu:
“Biz bazen misafir geleceği zaman evin her yerini temizleriz.”
Bana baktı:
“Misafir sadece oturacağı yeri mi temiz görmeli?”
Düşündüm.
Aslında mantıklı bir soru.
Ama bizim kültürde olay sadece temizlik değil. Misafire verilen değerin göstergesi gibi görülüyor.
Sonra kendime güldüm. Çünkü bazen hayatımız boyunca yaptığımız şeyleri hiç sorgulamadan “normal” kabul ediyoruz.
Her milletin kültürü farklı mıdır? Farklılıkların içinde ortak noktalar var mı?
Kültürler farklı olsa da insanların temel duyguları çok benzerdir.
Herkes sevilmek ister.
Herkes değer görmek ister.
Herkes güzel bir sofrada oturmanın, samimi bir sohbetin ve içten bir gülüşün tadını bilir.
Bir ülkede insanlar kahve eşliğinde sohbet eder, başka bir ülkede çay içerken uzun uzun konuşur. Bir yerde insanlar bayramlarda büyük aile toplantıları yapar, başka bir yerde farklı günlerde benzer bağları kurar.
Şekiller değişir ama hisler çoğu zaman aynıdır.
Bence kültürleri güzel yapan şey de budur. Hepimiz farklı tariflerle aynı yemeği hazırlayan insanlar gibiyiz. Kiminin baharatı fazla, kiminin malzemesi farklı ama ortaya çıkan şey yine insan hikâyesidir.
Kendimizi başka kültürlerle karşılaştırırken yaptığımız komik hatalar
İnsan bazen kendi kültürünü dünyanın merkezi sanabiliyor. Ben de zaman zaman bu hataya düşüyorum.
Mesela bir yabancı farklı bir yemek yediğinde:
“Bunu nasıl yiyebiliyorlar?”
diye düşünebiliyorum.
Sonra aklıma geliyor:
Biz de dünyanın bazı yerlerinde garip karşılanabilecek birçok şey yiyoruz.
Turşunun suyunu içmek mesela.
Bunu başka birine anlatırken kulağa biraz ilginç gelebilir.
“Evet, biz sebzeleri bekletiyoruz, suyunu da içiyoruz.”
Karşı tarafın yüz ifadesini hayal edebiliyorum.
Ama işte kültür böyle bir şey. İçinden bakınca çok normal, dışarıdan bakınca oldukça şaşırtıcı.
Önyargı yerine merak etmek
Kültür farklılıkları konusunda en önemli nokta, hemen yargıya varmamak.
Bir insan bizim gibi davranmıyorsa bu onun yanlış olduğu anlamına gelmez. Sadece farklı bir geçmişten geldiğini gösterir.
Bazen insanlar farklılıkları görünce mesafe koyabiliyor. Oysa biraz merak etmek birçok şeyi değiştirir.
“Bunu neden yapıyor?”
sorusuyla başlayan bir düşünce,
“Ne kadar farklı ve güzel bir alışkanlıkmış.”
noktasına ulaşabilir.
Ben kendi hayatımda da bunu öğreniyorum. 25 yaşında olmama rağmen bazen hâlâ bazı şeyleri ilk kez fark ediyorum. Arkadaş ortamında sürekli espri yapan biri olsam da içimde her şeyi uzun uzun düşüren tarafım var.
Bazen bir sohbetten sonra eve gidip:
“Acaba o kişi bunu neden öyle söyledi?”
diye saatlerce düşündüğüm oluyor.
Sonra kendime diyorum:
“Biraz rahatla, belki sadece çayını soğuk içmiştir.”
Ama insan işte, düşünmeden duramıyor.
Kültür farklılıkları dünyayı daha renkli yapar
Eğer bütün milletlerin kültürü tamamen aynı olsaydı dünya oldukça sıkıcı bir yer olurdu. Herkes aynı yemekleri yese, aynı müzikleri dinlese, aynı şekilde selamlaşsa hayatın renkleri azalırdı.
Farklı kültürler bize yeni bakış açıları kazandırır. Başka insanların yaşam biçimlerini gördükçe kendi alışkanlıklarımızı da daha iyi anlarız.
Her milletin kültürü farklı mıdır? Evet, farklıdır. Ama bu farklılıklar insanların arasında duvar oluşturmak zorunda değildir. Tam tersine, doğru bakıldığında insanları birbirine yaklaştıran köprüler olabilir.
Sonuçta hepimiz farklı hikâyelerle yaşayan insanlarız. Kiminin kahvaltısı uzun sürer, kiminin kahvesi hızlı biter. Kimi duygularını yüksek sesle anlatır, kimi sessizce gösterir.
Ama günün sonunda herkes biraz mutluluk, biraz anlayış ve bolca güzel sohbet arar.
Belki de kültürlerin en güzel ortak noktası budur: Dünyanın neresinde olursak olalım, iyi bir sohbetin ve samimi bir gülüşün değeri hiç değişmez.
“Her milletin kültürü farklı mıdır” hakkındaki meraklarınızı giderebildiysek ne mutlu bize. Beri ailesi olarak her zaman yanınızdayız!